Koń trakeński

Koń trakeński jest chyba najelegantszym
ze wszystkich koni gorącokrwistych. 

Łączący doskonałą postawę
z atletycznym ruchem, traken jest idealnym
koniem sportowym. 

   Koń trakeński jest chyba najelegantszym ze wszystkich koni gorącokrwistych i jest najbliższy ideałowi konia sportowego. Pochodzący z Prus Wschodnich [stadnina w Trakenach znajdowała się na terenie należącym aktualnie do obwodu kaliningradzkiego, będącego częścią Rosji.] - koń ten został wyhodowany w królewskiej stadninie w Trakenach, założonej przez króla Fryderyka Wilhelma I w roku 1732, i był poprzednio znany jako koń wschodnioeuropejski. 

   I znów domieszka krwi arabskiej i pełnej krwi angielskiej dała w efekcie konia lżejszego i bardziej urodziwego w typie, a wpływ tej ostatniej uwidacznia się w jego pięknej głowie, która, jak twierdzą niektórzy, ma więcej wyrazu niż u innych ras gorącokrwistych. Jego długa, elegancka szyja i dobrze ukształtowana łopatka zdradzają dziedzictwo folblutów. Koń ten mierzy od około 16 do 16,2 dłoni i ma doskonałą, dobrze zrównoważoną sylwetkę, idącą w parze z atletycznym, swobodnym ruchem i wytrzymałością. 

Koń holsztyński

Pierwotnie wierzchowiec dla kawalerii,
współcześnie koń holsztyński jest ceniony jako koń
sportowy i hunter do polowań.

Domieszka krwi orientalnej
 i hiszpańskiej, połączona z silnym wpływem pełnej
krwi angielskiej, sprawiły, że znacznie poprawiła
się jakość rasowa koni holsztyńskich. 

Pełna krew angielska odegrała również rolę w udoskonaleniu rasy konia holsztyńskiego, który na przestrzeni lat rozwinął się od kawaleryjskiego wierzchowca do cenionego konia sportowego, bardzo poszukiwanego jako koń do polowań, do ujeżdżenia oraz do skoków przez przeszkody, a także do różnych pokazów jeździeckich. Współczesny koń holsztyński jest znacznie lżejszy niż pierwsze okazy tej rasy, ma bardziej urodziwą głowę i generalnie lepszą jakość tkanki.                                             Istnieją przekazy mówiące, że konie w typie holsztyńskim żyły w prowincji Szlezwik-Holsztyn, od której biorą swoją nazwę, co najmniej od 1285 r. Podobnie jak wiele ras gorącokrwistych koń ten również skorzystał na domieszce krwi hiszpańskiej i orientalnej, a także pełnej krwi angielskiej, która dodała szlachetności jego wspaniałemu temperamentowi.

   

Koń hanowerski

 Odnoszącym największe chyba sukcesy spośród wszystkich gorącokrwistych jest koń hanowerski, który osiąga znakomite wyniki zarówno w skokach przez przeszkody, jak i w ujeżdżeniu, stąd też jest niezwykle poszukiwany jako koń sportowy. Jest urodziwym zwierzęciem, obdarzonym mocnymi nogami i długim, energicznym wykrokiem.
   Pierwsze konie hanowerskie były hodowane w Celle, w stadninie założonej w 1735 r. przez Jerzego II, elektora Hanoweru i króla Anglii. Ogiery, które posłużyły do stworzenia tej rasy, były holsztynami, silnymi końmi zaprzęgowymi. Następnie w celu udoskonalenia rasy zastosowano domieszkę pełnej krwi angielskiej. Wpływ folblutów dostrzec można w kształcie głowy konia hanowerskiego, czystym konturze i wielskich, inteligentnych oczach.
   Konie hanowerskie są w dalszym ciągu hodowane w Celle, gdzie nadal wykorzystuje się folbluty i trakeny w celu uszlachetnienia tej rasy i gdzie konie oddawane są rutynowym testom sprawnościowym, mającym zagwarantować, że spełniają one wymagania hanowerskiego ideału. Nacisk kładzie się przy tym na ich niezawodność, osiągnięcia i temperament.

Imponujący koń hanowerski reprezentuje rasę, która
spośród wszystkich ras koni gorącokrwistych odnosi
największe chyba sukcesy.

Konie gorącokrwiste

Koń oldenburski jest najcięższy spośród
niemieckich koni gorącokrwistych, do których zaliczają
się również konie hanowerskie, trakeńskie
i holsztyńskie.

Konie gorącokrwiste łączą
elastyczne chody z uległym temperamentem
i tradycyjnie pięknym wyglądem. 

  Niewiele opowieści może równać się z tymi o sukcesie, jaki odniosły konie gorącokrwiste. W dwudziestym pierwszym wieku są wciąż niezwykle cenione jako konie sportowe i dosłownie zdominowały ujeżdżeniowe czworoboki. Rozwój ras koni gorącokrwistych rozpoczął się, gdy hodowcy zaczęli dążyć do wyhodowania konia, który byłby w stanie pracować na roli, w zaprzęgu i jako wierzchowiec dla kawalerii. Gdy zbroje stały się lżejsze i nie tak niewygodne, zaczęto poszukiwać lżejszego i bardziej zwrotnego konia, a w końcu przyszedł popyt na bardziej "cieszący oko" typ wierzchowy, gdyż sztuka jeździecka przestała być uprawiana dla konieczności, a stała się bardziej sportem i przyjemnością.
   Współczesne konie gorącokrwiste nazywa się tak z racji ich pochodzenia od "gorącej krwi" ras takich jak araby i folbluty, skrzyżowanych z rasami zimnokrwistymi, w typie konia pociągowego, wywodzącego się od prymitywnych koni leśnych. Rezultatem tego połączenia jest duży koń wierzchowy, obdarzony zarówno elastycznymi chodami, jak i dobrym wyglądem i umiarkowanym temperamentem. Zasadniczo do ras koni gorącokrwistych zalicza się konie oldenburskie - najcięższe spośród niemieckich koni gorącokrwistych, co można zobaczyć na zdjęciach - oraz konie hanowerskie, trakeńskie, holsztyńskie, konie gorącokrwiste holenderskie, duńskie i szwedzkie oraz konie rasy selle francais.

Koń fryzyjski

   Rasa fryzyjska wiele zawdzięcza koniowi andaluzyjskiemu z Hiszpanii. Jako koń zimnokrwisty - w przeciwieństwie do gorącokrwistych folblutów i arabów - fryz jest krępym koniem pociągowym, wywodzącym się od prymitywnych leśnych koni europejskich. Rzymianie cenili go jako doskonałego konia roboczego. Rasa ta wzięła swoją nazwę od regionu Fryzji, będącego częścią Holandii, i uważa się, że jej początki sięgają ok. 1000 roku p.n.e. W miarę upływu lat linia ta została udoskonalona, i poprawił się również jej los. Ten krępy koń, wytrzymały i nieznużony w pracy, ma także łagodną i uległą naturę, co czyni go znakomitym koniem zaprzęgowym. Był też wysoko ceniony jako ciężki koń bojowy, nadający się do rycerskich szarż. Chociaż nie jest wysoki, ma wspaniałą postawę, a jego wysoki wykrok robi olbrzymie wrażenie. W okresie hiszpańskiego panowania w Niderlandach w latach 1568 - 1648 domieszka krwi koni hiszpańskich dała tej rasie więcej wyrafinowania.

Wspaniały koń fryzyjski wiele zawdzięcza koniowi
andaluzyjskiemu, którego wpływ widać wyraźnie
w szlachetności głowy i niezwykłym ruchu. 

   W dziewiętnastym stuleciu koń fryzyjski - który był również szeroko wykorzystywany jako koń zarówno zaprzęgowy, jak i wierzchowy - był bardzo często używany w popularnych w owym czasie wyścigach kłusaków, w rezultacie czego wybierano do dalszej hodowli szybsze i lżejsze okazy tej rasy. Było to niemalże końcem oryginalnego konia fryzyjskiego, lecz na szczęście przyjęto program hodowlany, który ocalił tą rasę. Dzisiejszy fryz jest niewielkim koniem o zwięzłej budowie i przyjacielskim charakterze, obdarzonym widowiskowymi chodami i łagodnym temperamentem. Osiąga wzrost 15 dłoni, ma krótkie, silne nogi z twardymi kopytami i dobrze umięśnione ciało. Jego wydłużona głowa ma szlachetny wygląd, a wyraziste oczy mówią o ochocie do radosnej zabawy. Szyja fryza jest wygięta w wysoki łuk i koń ten nosi się z właściwą swojej rasie dumą. Jego niezwykle bujna, falująca grzywa i ogon to pamiątka po koniach andaluzyjskich i lusitano. Konie tej rasy są wyłącznie maści karej, bez białych odmian, zaś angielskie kuce fell i dales zawdzięczają, jak się uważa, wiele właśnie koniowi fryzyjskiemu, podobnie jak ciężkie konie szajry.
   Koń fryzyjski przyczynił się do rozwoju innych ras, szczególnie kłusaka orłowskiego w Rosji, kłusaka norfolk - przodka dzisiejszych koni i kuców rasy hackney w Anglii - oraz amerykańskiego konia morgan. Z racji swego karego umaszczenia i wspaniałej postawy fryz jest popularnym koniem używanym podczas ceremonii pogrzebowych, zaprzęganym do karawanu i ozdabianym czarnym pióropuszem. Znalazł też swoją niszę w cyrku, choć wcześniej konie fryzyjskie były wykorzystywane w akademiach jeździeckich we Francji i Hiszpanii, gdzie wyróżniały się doskonałym wykonywaniem ruchów tzw. wyższej szkoły jazdy. W dalszym ciągu koń fryzyjski jest cenionym koniem zaprzęgowym, gdyż jego jednolicie kara maść sprawia, że konie tej rasy łatwo łączyć w pary bądź czwórki - na zawody lub po prostu dla ich nieprzemijającej urody.

Irish Draught

Pochodzenie koni irish draught
jest niezbyt znane, ale domieszka pełnej krwi
angielskiej pozwoliła na wyhodowanie znakomitego konia sportowego.

  Podobnie jak koń arabski, folblut był przez wieki wykorzystywany do ulepszania i doskonalenia innych ras. Przykładem jest irish draught, irlandzki koń zaprzęgowy, rasa lekkich koni roboczych, nadających się znakomicie do pracy na farmie. Ich skrzyżowanie z folblutami dało rewelacyjnego, niezrównanego konia sportowego.
   Pochodzenie koni irish draught jest niezbyt dobrze znane, aczkolwiek uważa się, że wszechobecny koń hiszpański również przyczynił się do powstania tej rasy. Konie francuskie i flamendzkie, importowane do Irlandii na początku dwunastego stulecia, prawdopodobnie dały miejscowej rasie jej wymiary i charakter, a hodowlę udoskonalano potem dzięki domieszce krwi hiszpańskiej. Rezultatem tego jest duży, silny koń - ogiery mogą mierzyć 17 dłoni - obdarzony względnie małą, zgrabną głową, którą być może zawdzięcza wykorzystaniu kuców connemara na wczesnym etapie hodowli.
   Najlepsze konie rasy irish draught mają silne, zdrowe nogi i obszerny, swobodny wykrok, wspaniałą łopatkę i są z natury doskonałymi skoczkami. Są bardzo popularne jako konie do skoków przez przeszkody oraz, jako tzw. huntery, do polowań - w wiejskim terenie trudno o lepsze od nich. Mówi się, że irlandzkie huntery mają niesamowitą zdolność "znalezienia dodatkowej nogi" podczas skoku - i dzięki temu wyratowania i siebie, i swojego jeźdźca z kłopotów. Domieszka pełnej krwi angielskiej daje im ponadto szybkość i doskonałą jakość tkanki.
   Doprawdy, niewiele jest koni w typie roboczym, które nie zostałyby ulepszone przez domieszkę choć odrobiny pełnej krwi - miłośnicy skoków przez przeszkody pamiętają bardzo dobrego konia imieniem Wiston Bridget, krzyżówkę rasy szajer i folbluta, na którym znaczące sukcesy odnosił Tim Stockdale.

Koń pełnej krwi angielskiej

  Jeżeli spojrzy się na prawie każdą z europejskich ras koni, prawdopodobnie uda się dostrzec przynajmniej śladowy wpływ konia arabskiego. Nie ma na to lepszego przykładu niż koń pełnej krwi angielskiej, który - ceniony na całym świecie za swoją rączość, wytrzymałość i urodę - jest bezpośrednim potomkiem koni arabskich. 

   Ta wyścigowa maszyna, te tysiąc sto funtów (pięćset kilogramów) kości i mięśni, może biec z prędkością ponad czterdziestu pięciu mil (siedemdziesięciu dwóch kilometrach) na godzinę i potrafi skoczyć na odległość około trzydziestu stóp (dziewięciu metrów). Ten koń hodowany jest do wyścigów i będzie ścigać się jak wiatr, wykorzystując całą swoją siłę, aby być tym, którego łeb jako pierwszy minie celownik. Ale on nie tylko chlubi się fantastyczną siłą. Pragnienie i determinację, aby być pierwszym, koń ten ma we krwi, to echo jego stadnej przeszłości i instynktu "walcz albo uciekaj". Kto jest pierwszy, ten jest najsilniejszy, najpotężniejszy i najlepszy. Kto jest pierwszy, ten dominuje. 

   Spośród wszystkich ras na świecie folblut jest najszybszy i najcenniejszy, a ja jego wyjątkowości opiera się wielomiliardowy biznes wyścigowy i hodowlany. Tory wyścigowe Wielkiej Brytani, USA, Japonii, Australii i Nowej Zelandii drżą od wibrującego grzmotu jego kopyt, a imiona wybitnych koni powtarzane są przez stulecia. Anglia ma długą historię ścigających się koni, a kilka torów wyścigowych istniało tutaj, jeszcze zanim król Jakub I w siedemnastym wieku powołał do życia pierwszy oficjalny tor w Newmarket.

Koń pełnej krwi angielskiej może być dowolnej jednolitej
maści z wyjątkiem palomino, może mieć białe odmiany,
a najczęściej spotykane są kasztanowaty, gniade i skarogniade. Siwe folbluty zawdzięczają swoje umaszczenie
arabskim przodkom. 

  Podobno to Ryszard Lwie Serce wpadł na pomysł zorganizowania pierwszego wyścigu - dla którego ufundował trzy nagrody - na terenach Epsom. Krajowa rasa ścigających się koni została prawdopodobnie stworzona przez zmieszanie krwi hiszpańskiej, neapolitańskiej i berberyjskiej z koniem irish hobby - przodkiem kuca connemara - oraz koniem scottish galloway, jak również z innymi lokalnymi rasami. Człowiek zawsze chciał, żeby zwierzę łączyło w sobie wszechstronność i wszelkie najlepsze cechy, zaś monarchowie i szlachta, którzy uczestniczyli w wyścigach, pragnęli znaleźć rasę przeznaczoną przede wszystkim do jak najszybszego biegu.

   Pierwszym koniom wyścigowym brakowało niezwykle istotnego elementu - krwi arabskiej. W momencie pojawienia się trzech ogierów założycieli, jakimi byli: Byerley Turk, Darley Arabian i Godolphin Arabian, zrodził się koń pełnej krwi angielskiej. Jego angielska nazwa, English Thoroughbred, oznacza to samo, co słowo kehilan, a mianowicie konia hodowanego w czystości rasy.

   Z krwi Darley Arabian zrodził się Flying Childers, który z kolei dał początek wspaniałemu rodowi. Jego praprawnuk, Eclipse, był chyba najsłynniejszym koniem wyścigowym wszech czasów. We wszystkich swoich osiemnastu wyścigach pozostał niepokonany i spłodził około trzystu zwycięskich koni. Jeden z nich, Diomed, został przywieziony do Ameryki, gdzie założył swoją dynastię, a w 1873 r. po raz pierwszy ukazała się Amerykańska księga stadna, American Stud Book. 

   Od tych trzech ogierów założycieli - a około dziewięćdziesięciu trzech procent wszystkich obecnych koni pełnej krwi angielskiej wywodzi się od jednego z nich - rozpoczęła się kariera tego niewiarygodnie szybkiego konia, jakiego dziś znamy. Flying Childers, Herod, Eclipse, Diomed - który wygrał pierwsze derby, jakie rozegrano w 1780 r. - i Matchem, a później Mill Reef, Arkle i Saddler's Wells, to imiona tych, dzięki którym Anglia posiadała najszybsze konie na świecie. Te trzy pierwotne, świeże linie krwi przyniosły ze sobą urodę i wyrafinowanie, a także ważną cechę współczesnych folblutów - odwagę.

   Dzisiejszy koń wyścigowy jest zwierzęciem wielkiej urody i wspaniałej postawy, co zawdzięcza swemu arabskiemu dziedzictwu. Mierząc przeciętnie 16 dłoni, ma piękną, szczupłą głowę o prostym profilu - niepodobnym do wklęsłego profilu swoich przodków - z wielkimi, pełnymi wyrazu oczyma i szerokimi nozdrzami. 

   Folbluty biorą udział w wyścigach po raz pierwszy w wieku dwóch lat, kiedy to ich kończyny nie są może jeszcze w pełni ukształtowane, ale ich długie nogi są zdrowe i mocne, zdolne do wspaniałego, zamaszystego ruchu wyścigowców.

   Pierwsze urzędowe notatki na temat konia pełnej krwi angielskiej opublikowano w 1791 r. pod tytułem An Intruduction to a General Stud Book (Wprowadzenie do ogólnej księgi stadnej), a pierwszy tom "Ogólnej księgi stadnej" ukazał się w 1808 r. Istnienie tego pierwszego wprowadzenia zawdzięczamy niejakiemu Jamesowi Weatherby'emu, który starannie przebadał rodowody. Rodzina Weatherbych wciąż, po dziś dzień, prowadzi urzędową dokumentację dotyczącą folblutów. Dany koń może tylko wówczas ścigać się w Wielkiej Brytanii, jeżeli jest zarejestrowany u Weatherbych, a zarejestrowany u Weatherbych może być tylko wtedy, jeżeli jest pełnej krwi angielskiej. Jego imię może być wpisane do rejestru tylko wówczas, gdy składa się z osiemnastu lub mniej znaków - wliczając w to spacje i dowolne znaki interpunkcyjne - i w żaden sposób nie ma charakteru obraźliwego czy nieprzyzwoitego, aczkolwiek to ostatnie kryterium było sporadyczne, ale za to w niezapomniany sposób naruszone. 

  Pierwsze konie pełnej krwi angielskiej były zapewne mniejsze niż współczesne konie wyścigowe, choć wyższe niż ścigające się kuce, które współzawodniczyły ze sobą na dystansie czterech mil. Koń, który obecnie określany jest mianem folbluta, był hodowany tak, aby stał się wyższy i biegał szybciej na krótszych dystansach - hodowcy pragnęli, aby ich inwestycje szybciej się zwracały, zatem wyścigi stawały się coraz krótsze, a waga, która była używana do "handicapu" koni, redukowana. Ponieważ folbluty już nie musiały być trzymane w warunkach, które dawały wytrzymałość niezbędną w wyścigu na dystansie czterech mil, zaczęto je hodować w zamkniętych stajniach i żywić tak, że stworzono większego i wcześniej dojrzewającego konia. W ten sposób rasa stała się bardziej urodziwa i wyższa - pomiędzy osiemnastym a dziewiętnastym stuleciem folblut stał się o półtorej dłoni (sześć cali) wyższy - i bardziej przypominała już naszego współczesnego konia wyścigowego. Koń ten już od połowy dziewiętnastego wieku niewiele się zmienił, choć poszczególne jego linie ewoluują, dostosowując się do wymagań swojej wąskiej specjalizacji. Na przykład konie sprinterzy, ścigające się na krótkich dystansach, są na ogół wysokie i długonogie, podczas gdy biegające na dłuższe dystanse, tzw. stayery, są bardziej muskularne i mają bardziej zwięzłą budowę. Połączenie tych dwóch typów daje klasycznego konia biegającego na średnich dystansach.